วังนารายณ์คู่บ้าน   ศาลพระกาฬคู่เมือง   ปรางค์สามยอดลือเลื่อง
        เมืองแห่งดินสอพอง    แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์

     ลพบุรี เป็นเมืองแห่งความหลากหลายและต่อเนื่องทางวัฒนธรรมยาวนานกว่า 3,000 ปี ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงปัจจุบัน ค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ตั้งแต่สมัยทวาราวดี (พุทธศตวรรษที่ 11-16) ลพบุรี อยู่ใต้อำนาจมอญและขอมจนกระทั่งในตอนต้นของพุทธศตวรรษที่ 19 คนไทยจึงเริ่มมีอำนาจขึ้นในดินแดนแถบนี้ ในรัชสมัยของพระเจ้าอู่ทองปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ลพบุรี มีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง กล่าวคือพระเจ้าอู่ทองได้โปรดให้พระราเมศวร ราชโอรสองค์ใหญ่เสด็จมาครองเมือง ลพบุรี เมื่อ พ.ศ. 1893 พระราเมศวรโปรดให้สร้างป้อม ขุดคู และสร้างกำแพงเมืองอย่างมั่นคง เมื่อพระเจ้าอู่ทองสวรรคตใน พ.ศ. 1912 พระราเมศวรต้องถวายราชบัลลังก์ให้แก่พระปิตุลาของพระองค์ ซึ่งได้ขึ้นครองราชย์พระนามว่า พระบรมราชาธิราชที่ 1 ส่วนพระราเมศวรครองเมือง ลพบุรี สืบต่อไป จนถึง พ.ศ. 1931 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 สวรรคต พระราเมศวรจึงเสด็จขึ้นครองราชย์ ณ กรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งที่สอง

     หลังจากนั้นมาเมือง ลพบุรี ได้ลดความสำคัญลงไป จนกระทั่งมาถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199-2231) ลพบุรี ได้รับการทำนุบำรุงครั้งใหญ่ สืบเนื่องมาจากการคุกคามของชนชาติฮอลันดาที่ติดต่อค้าขายกับไทย ทำให้สมเด็จพระนารายณ์ทรงเห็นว่ากรุงศรีอยุธยานั้นไม่สู้ปลอดภัยจากการปิด ล้อมระดมยิงของข้าศึกหากเกิดสงคราม จึงได้สร้างเมือง ลพบุรี เป็นราชธานีที่สองขึ้น เพราะ ลพบุรี มีลักษณะทางยุทธศาสตร์เหมาะสม ในการสร้าง ลพบุรี ขึ้นใหม่ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงได้รับความช่วยเหลือจากช่างชาวฝรั่งเศสและ อิตาเลียน และได้สร้างพระราชวังและป้อมปราการเป็นแนวป้องกันอย่างแข็งแรง สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้ประทับอยู่ที่ ลพบุรี เป็นส่วนใหญ่ และโปรดให้ทูตและชาวต่างประเทศเข้าเฝ้าพระองค์ที่เมืองนี้หลายครั้ง

     สิ้นรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ฯ แล้ว ลพบุรี ก็หมดความสำคัญลง สมเด็จพระเพทราชาได้ทรงย้ายหน่วยราชการทั้งหมดกลับกรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลต่อๆ มา ก็ไม่ได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้อีก จนกระทั่งถึงรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ใน พ.ศ. 2406 โปรดฯ ให้บูรณะเมือง ลพบุรี ซ่อมกำแพง ป้อม และประตูพระราชวังที่ชำรุดทรุดโทรม และสร้างพระที่นั่งพิมานมงกุฎขึ้นในพระราชวังเป็นที่ประทับ และพระราชทานนามว่า “พระนารายณ์ราชนิเวศน์” ลพบุรีจึงแปรสภาพเป็นเมืองสำคัญอีกวาระหนึ่ง

     ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ลพบุรี ได้รับการทำนุบำรุงอีกครั้งหนึ่งในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ซึ่งได้สร้างเมือง ลพบุรี ใหม่อันเป็นเมืองทหารอยู่ทางด้านทิศตะวันออกของทาง รถไฟ มีอาณาเขตกว้างขวาง ส่วนเมืองเก่านั้นอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของทางรถไฟ เมือง ลพบุรี จึงเป็นศูนย์กลางสำคัญทางยุทธศาสตร์เมืองหนึ่งในปัจจุบันนี้ ลพบุรีอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ 153 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด 6,586.67 ตารางกิโลเมตร 

อาณาเขต 

ทิศเหนือ  ติดต่อกับจังหวัดเพชรบูรณ์ และนครสวรรค์ 
ทิศใต้  ติดต่อกับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และสระบุรี 
ทิศตะวันออก  ติดต่อกับจังหวัดนครราชสีมา และชัยภูมิ 
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดสิงห์บุรีอ่างทอง และนครสวรรค์ 

หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญใน ลพบุรี 

ประชาสัมพันธ์จังหวัด ลพบุรี โทร. 0 3642 0333, 0 3642 5222
โรงพยาบาล ลพบุรี  โทร. 0 3662 1537
โรงพยาบาลเบญจรมย์  โทร. 0 3641 3622, 0 3641 2160  โทร. 0 3641 3933
สถานีตำรวจอำเภอเมือง ลพบุรี  โทร. 0 3641 1013, 0 3642 1189
สถานีตำรวจอำเภอเมือง ลพบุรี  โทร. 0 3641 1013, 0 3642 1189
ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข โทร. 0 3641 1006
สถานีตรวจอากาศวิทยา ลพบุรี โทร. 0 3641 1098
ตำรวจทางหลวง 0 3641 1622, 0 3673 1222, 1193
ตำรวจท่องเที่ยว 0 3642 4515, 1155

Link ที่น่าสนใจ

ททท. สำนักงาน ลพบุรี
http://www.tourismthailand.org/lopburi

สำนักงานจังหวัด ลพบุรี
http://www.lopburi.go.th

http://www.lopburi.org

ฟังเสียงบรรยาย อำเภอเมือง ลพบุรี